Retro Spotlight : Sega Dreamcast

Ondanks de kwaliteit van de hardware en software zou de Dreamcast Sega’s zwanenzang zijn op de thuismarkt voor videogames. Een combinatie van factoren  zou er voor zorgen dat Sega de Dreamcast uiteindelijk maar 3 jaar zou verkopen voordat het besloot zich terug te trekken uit de console markt en zich daar slechts nog als developer en publisher van software te blijven manifesteren. Hoe kon het zo snel en abrupt zijn afgelopen met de technisch superieure Dreamcast, met zijn line-up aan bonte Arcade games, revolutionaire on-line ondersteuning en 3rd party support? Daarvoor moeten we even 20 jaar terug in de tijd…

Console Wars

Na het enorme succes dat Sega eind jaren ’80, begin jaren ’90 met haar 16-bit Megadrive console had, werd het voor de Japanse producent (met Amerikaanse roots) steeds moeilijker om een marktaandeel te houden op de spelcomputer-markt. Waar Sega eigenhandig het 16-bit tijdperk had ingeluid en aangevoerd was de Super Nintendo een geduchte concurrent geworden. Ondanks een aantal min of meer innovatieve uitbreidingen en vernieuwingen die de levensduur van de Megadrive moesten verlengen, werd de 16-bit generatie uiteindelijk door Nintendo gedomineerd. Maar de Megadrive (in de VS Genesis genaamd) had Sega absoluut geen windeieren gelegd en vooral op de Amerikaanse markt een enorm aandeel veroverd met de vele sport spellen en meer “Westers georiënteerde” games en licenties.

Medio jaren ’90 zat het publiek echter klaar voor een nieuwe generatie consoles, en die kwam: het strijdtoneel voor de 32-bit generatie zou significant anders zijn dan de Titanenstrijd uit het 16-bit tijdsperk. Want daar was ineens een derde uitdager, genaamd Sony.

Sega nam het met haar Saturn in eerste instantie op tegen de nieuwkomer PlayStation. Nintendo -die met Gameboy en Super Nintendo nog zwom op een tsunami van dollarbiljetten- was in eerste instantie de grote afwezige. Eerder had de spellenreus met Philips en Sony aan een 32-bit opvolger voor zijn Super Nintendo gewerkt, maar tot ieders verbazing pakte dat dus anders uit. Ik herinner me nog goed de initiële scepsis die ik had ten opzichte van de PlayStation. Sony was dan wel een gevestigde merknaam, maar games produceren? De eerste PlayStation games vond ik dan ook weinig overtuigend. De Saturn daarentegen had arcade knallers als Sega Rally, Virtua Racing en Virtua Fighter. Maar het zou nog vreemder worden toen Nintendo in 1997 haar Nintendo 64 console op de markt bracht en positioneerde als “superieure” 64-bit console. Echter, waar iedereen overtuigd was dat het optische medium de cartridges inmiddels wel verslagen had, kwam Nintendo -bang voor piraterij- met een (beperkt) cartridge formaat voor haar “64 bit” console. Nu begreep ik waarom ze zowel met Philips als Sony niet die nieuwe cd-based console hadden gemaakt. Ze waren té conservatief en daarvoor zouden ze worden afgerekend door de consument.

Sega zou het desalniettemin afleggen tegen zowel Nintendo als Sony. De Saturn leed onder gebrek aan 3rd party support en Sony bleek zowel Nintendo als ook Sega te bewijzen dat de oude dagen en marktprincipes voorbij waren :  zij had eigenhandig de markt voor videogames weten uit te breiden naar een meer “casual” publiek; mede door de sterke merknaam, anderzijds door de beste 3rd party support van alle producenten. Videogames werden steeds meer voor het grote publiek. Maar Sega werkte inmiddels aan een geheim wapen.

Megadreams

32-bit, 64-bit, Super, Mega, Ultra… Sega rekende af met de sensationele marketing paradigma’s van de jaren ’90 door haar nieuwe console de naam Dreamcast te geven. De console was in technisch opzicht superieur aan alles wat er zich op dat moment in de markt bevond. De Nintendo 64 werd niet meer serieus genomen en de PlayStation werd geplaagd door piraterij. De Dreamcast, feitelijk de eerste 128-bit console op de markt, had een eigen optisch formaat dat meer opslagcapaciteit had dan een conventionele CD en eveneens niet te kopiëren was, althans dat was de belofte. De nieuwe Sega machine was in staat om arcade-perfect versies van Sega’s NAOMI platform in de huiskamer te brengen. En als eerste thuisconsole bood de Dreamcast een wereldwijd ondersteund on-line platform voor multiplayer games door de standaard geïntegreerde modem. Door verbeterde 3rd party support (launchtitels als Quake III) en een duidelijkere Westerse focus leek het er op dat Sega een terugkeer maakte naar de dagen van weleer die het had gekend met de Megadrive. Sega was in the hot seat!

Toch zou niet veel later het doek vallen voor Sega. De Dreamcast werd uiteindelijk geplaagd door een aantal factoren die Sega niet had voorzien in haar langetermijnstrategie bij de positionering van de console. Sony had haar opvolger voor de PlayStation inmiddels aangekondigd. In een tijdperk waar opslagcapaciteit steeds belangrijker werd, koos Sony voor de DVD als medium en dat zou een heel belangrijke zet blijken. Want DVD was in 2001 dan wel nog steeds niet massaal geadopteerd door het publiek -DVD spelers kostten nog meer dan 500 gulden- het formaat was groeiende en de thuismarkt zag in de PS2 een ideale combi van game console met betaalbare DVD speler.

Een andere tegenzittende factor was de juist zo bejubelde online ondersteuning van de Dreamcast met het 56K analoog modem en Dreamarena online dienst. In een tijd waar breedbandig internet in opkomst was bleek dat voor de Dreamcast een double uppercut : minder mensen wilden nog telefoonkosten betalen voor hun modem en internet gebruik en kozen voor het snellere en betaalbaardere kabel-internet of ADSL, dat door Dreamcast niet werd ondersteund. En waarschijnlijk de meest desastreuze factor : het “onkraakbare” GD-ROM formaat was inmiddels gekraakt en Dreamcast bezitters -al dan niet met breedbandig internet- begonnen massaal met het downloaden van de games. Wat niet hielp was dat, ondanks verbeterde 3rd party support, de Dreamcast games -zeker in Nederland- aan een gebrekkige distributie leden, waardoor ze vaak maar spaarzaam te vinden waren in winkels. Ook dit in een tijd dat on-line winkelen nog lang niet zo gangbaar was als heden ten dage en je de games vaak bij gespecialiseerde gameshops moest bestellen. Als doodsteek voor de console en uiteindelijk Sega als spelcomputer producent kwam in 2001 de PlayStation 2 op de markt die uiteindelijk een gigantisch succes zou blijken voor Sony.

Fun Factory

Ondanks alles heb ik met de Dreamcast ontzettend veel plezier beleefd toen ik hem in 2000 in mijn bezit kreeg. Vooral die speciale arcade -magie die ik jaren daarvoor met de Neo Geo had beleefd was weer aanwezig op de console. Games als Crazy Taxi, Power Stone, Virtua Tennis en Soul Calibur hadden allemaal die verbluffende arcade kwaliteit. Ik heb speciaal voor deze Retro Spotlight weer eens een avondje Dreamcast games gespeeld (met dank aan Niels) om te kijken of de games de tand des tijds hebben doorstaan. Ik kan dat beantwoorden met een volmondig HELL YEAH! De Dreamcast biedt meer dan alleen nostalgie want wat ik vooral heel erg prominent aanwezig vind bij de Dreamcast games, is dat ze nog steeds heel veel FUN zijn om te spelen. Zodanig zelfs dat ik iedere serieuze gamer die de Dreamcast niet kent of hem destijds (net zoals ik -spijtig genoeg) heeft verkocht of verruild voor een PS2, aanraad om een tweedehands Dreamcast op de kop te tikken en een aantal van die geweldige games (weer) te spelen! Hieronder een kort overzicht van de highlights per genre (al lopen die soms door elkaar), stuk voor stuk titels die je eigenlijk gewoon een keer gespeeld moet hebben  :

Arcade

De Dreamcast deelde de hardware-architectuur met Sega’s arcade platform NAOMI, waardoor arcade-perfect ports mogelijk waren. Crazy Taxi en het vervolg waren wellicht het bekendste. Crazy Taxi was een arcade-race game met een sandbox-achtige spelomgeving die doet denken aan GTA 3. Dat is dan ook de grootste fun-factor wat mij betreft. Als taxi-chaffeur moet je passagiers zo snel mogelijk van A naar B brengen in een stad vol met hindernissen en lastige parcours. Notabel was de aanwezigheid van de radio-zenders, bekend van Sega’s klassieker Outrun en eveneens in GTA overgenomen als kenmerkende feature. Tien jaar geleden betekende dat in Crazy Taxi nummers van o.a. Offspring. Crazy Taxi is later uitgebracht op o.a. XBOX Live Arcade en er zijn ports naar vrijwel alle tijdsgenoten van de Dreamcast, maar het blijft toch het leukst op de Dreamcast.

Power Stone (2) is betwistbaar een van de leukste multiplayer games op de Dreamcast. Deze Capcom sleeper-hit is in principe een vechtspel waarin je met max. 4 spelers vecht in 3D arena’s met platform- en puzzelelementen. Je vecht tegen elkaar en/of tegen computer tegenstanders en er zijn boss-fights die ontzettend leuke uitdagingen bieden. Zo is er  in deel 2 de Sfynx-achtige kikkerrobot (jazeker!) waaronder je de mechanische poten moet wegslaan zodat hij op de grond valt en je zijn kop kunt raken. Als je echter niet snel genoeg bent, slikt hij je met zijn amfibische tong in en spuugt je bewusteloos uit. Je kunt elkaar helpen of tegenwerken en de levels zijn bezaaid met “gekke” voorwerpen als hamers, schietijzers en paraplu’s die je als wapen kunt gebruiken. De karakters zijn stuk voor stuk geinige, typisch Japanse karikaturen van o.a. een Franse Chef. Tonnen fun en een absolute must have voor de Dreamcast. Mocht je geen Dreamcast hebben dan is er op de PSP de Power Stone Collection verkrijgbaar.

Sport

Ik zal het maar gelijk toegeven : ik ben geen groot fan van sport games. Maar er zijn 2 uitzonderingen : arcadey sportgames zoals Baseball Stars op Neo Geo of tennis games. En Dreamcast heeft daar voor mij best of both worlds met Virtua Tennis. Puristen zullen misschien hoofdschuddend wegclicken, maar voor mij is dit simpelweg een van de leukste tennisgames die er bestaan. Het draait hier om reflexen en fun, niet om realisme perse. Al moet ik constateren dat Virtua Tennis er na al die jaren nog steeds gewoon gelikt uitziet. De spelerselectie is misschien wat gedateerd voor de tennisliefhebber van nu (en ik vraag me eigenlijk af of het destijds wel grote namen waren?), maar daar gaat het niet om. Fun! Knallen die bal. Heerlijk om een ace te slaan en het blijft leuk om te dubbelen met zijn 2en.

Sega had zijn eigen sportgames en daarom geen deal met Electronic Arts. Desalniettemin zijn er voor zowat elke grote sport, games uitgekomen. Zo weet ik zeker dat de NBA games mijn broer -sportgames fanaat van het eerste uur- nog steeds zouden kunnen bekoren. Maar voor mij is één van de leukste sportgames naast Virtua Tennis nog altijd Tony Hawk’s Pro Skater 2. De port naar Dreamcast was -in mijn ogen- superieur t.o.v. de PlayStation versie, alleen al door de robuuste controls. De Dreamcast’s analoge stick leende zich gewoon beter voor de tricks en moves die je in dit sandbox-skateboardspel moest uitvoeren. Natuurlijk was de serie op zowat alle platformen beschikbaar en zijn er tal van vervolggames uitgekomen met “verbeterde” graphics en toeters en bellen, maar voor mij persoonlijk was deze game gewoon het meeste fun.

Fighters

Beat ‘em ups in overvloed op de Dreamcast, zowel in klassieke 2D als, toen nog baanbrekende, 3D-varianten. Waar de Tekken-serie een mega hit was op PlayStation, had Sega wat meer de niche fighters en natuurlijk haar eigen Virtua Fighter serie. In mijn ogen overigens de “cream of the crop” en zeker in combinatie met een Arcade Stick een geweldig platform voor vechtspellen. Ook al zijn de titels die het  meeste furore maakten op de Dreamcast inmiddels alweer heruitgebracht op current-gen, of zitten inmiddels op deeltje 28, het blijft de moeite waard om Namco’s Soul Calibur op de Dreamcast te spelen omdat het simpelweg een van de mooiste en meest gelikte Arcade -fighters op de console is. Namco laat hier echt zien hoe het moet. Team Ninja zou haar Dead or Alive serie een flinke boost geven met NAOMI support en een arcade perfect versie van Dead or Alive 2 afleveren voor Dreamcast.

Voor de hardcore puristen was er veel te genieten op het gebied van 2D fighters. Zowel SNK als Capcom ondersteunden de Dreamcast bijzonder goed met titels uit hun grootste franchises en zelfs een aantal exclusives. Fans van het genre die hem nog niet hebben raad ik daarom aan om zeker een Dreamcast aan te schaffen : Street Fighter 3 Alpha en Third Strike zijn zeer degelijke versies uit de serie en bieden fans een diepe en erg uitgebreide Street Fighter ervaring. Er zijn 2 Marvel vs Capcom games, 2 Capcom vs SNK games en SNK zelf heeft zijn beste Fatal Fury deel “Mark of the Wolves” op Dreamcast gebracht (de NEO GEO AES cart is nog steeds onbetaalbaar). Daarnaast delen uit de niche Capcom en SNK series als Vampire Chronicles (Capcom) King of Fighters en Last Blade (SNK). En zelfs een Mortal Kombat voor de fans van fatalities en gore. Noemenswaardige afsluiter is Guilty Gear X – een van de mooiste 2D fighters op de Dreamcast!

Shooters

Hoewel de Saturn flopte kent de console een trouwe schare 2D shoot ‘em up (shmup) fans. Veel van de die-hards zien de Saturn als een van de beste platforms voor het genre en de, veelal Japan-only uitgaves, zijn ware verzamelobjecten geworden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de Dreamcast in deze voetsporen zou treden en uiteindelijk een solide platform bleek voor de shmup. Ik beperk me overigens tot dit subgenre omdat er vandaag de dag al genoeg aandacht naar de First Person Shooter uitgaat en als je deze op de Dreamcast zoekt is er een beperkte selectie voorhanden. Aan 2D shooters is er veel te genieten op de Dreamcast. Een van mijn favoriete shmups vond hier het leven : Ikaruga. Hardcore to the bone maar toch origineel door het “polarity” systeem : je kunt switchen tussen lichte en donkere kogels. Vuur je lichte kogels dan ben je onkwetsbaar voor de lichte kogels van vijanden maar is je vuur zwakker voor de donkere vijanden die meestal tegelijkertijd op het scherm aanwezig zijn. Dit voegt een laag strategie toe die ik in geen enkele andere shooter heb ervaren. Het spel ziet er na al die jaren nog steeds geweldig uit en is een must have voor shmup fans en iedere Dreamcast bezitter. De re-release op de Gamecube is overigens net zo goed als de Dreamcast versie en even verkrijgbaar/duur.

Andere noemenswaardige shmups voor de Dreamcast zijn Capcom’s GigaWing serie, Border Down en Zero Gunner 2. In die laatste vlieg je in een gevechtshelikopter en heb je een unieke 360° besturing tegen een 2D achtergrond. Het is een wat meer toegankelijke shmup, die 2D gameplay combineert met semi-3D achtergronden en levels. Naast de genoemde titels is er nog krap 2 dozijn aan shmups uitgebracht voor de Dreamcast, sommigen zelfs ná het “overlijden” van de console. Maar als je je wilt toeleggen op dit genre moet je er op voorbereid zijn om je spaarvarken te slachten want veel van de games zijn zeldzame verzamelobjecten geworden.

RPG’s 

Voor RPG fans is de Dreamcast geen bijzonder memorabel platform gebleken. PlayStation 1 en 2 zijn hiervoor simpelweg veruit de beste keuzes. Maar toch zijn er voor de Dreamcast een handje vol bijzondere RPG’s gemaakt. Grandia 2 en Skies of Arcadia zijn allebei opnieuw uitgebracht op andere platforms en dus niet echt exclusief maar waren destijds wel solide J-RPG’s en de moeite van het spelen waard.

Phantasy Star Online was een van de eerste MMO’s en een heel bijzondere noviteit op de Dreamcast. Door de on-line ondersteuning konden fans van de serie nu in een online wereld samen spelen in het Phantasy Star universum. De game was een redelijk succes, zelfs buiten Japan, en is tevens door Sega op de PC uitgebracht. Helaas heb je voor de Dreamcast geen MMO-ervaring meer sinds de servers offline zijn gehaald, maar het singleplayer gedeelte (de offline mode) van de game is nog steeds de moeite waard voor fans van J-RPG’s. Niet meer echt courant, maar de game moet genoemd worden in de RPG lineup van de Dreamcast. Wil je toch nog in het Phantasy Star Universum online: op de PC is er een vervolg in de maak.

Misschien wel de belangrijkste titel op de Dreamcast is Shenmue. Destijds met een ongekend monsterbudget van $47 miljoen ontwikkeld door Yu Suzuki, bekend van Virtua Fighter, had het de belofte van een ongeevenaard avontuur in een vrije spelwereld. Grondwerk voor een succesformule die we later in hits als GTA en Yakuza terug zouden vinden. Maar Shenmue was meer. Het was de ultieme natte droom voor elke Sega fan van het eerste uur. Ondanks een goede kritische ontvangst werd het niet de hit die Sega en Yu Suzuki hadden gehoopt. Mede door de torenhoge productiekosten zou Shenmue er toe bijdragen dat Sega de stekker uit de Dreamcast trok. Maar voor de fans ligt hier een parel van een spel. Geen pure RPG maar meer een sandbox-adventure met een ontzettend uitgebreid verhaal, voice acting , tal van side-quests en mini-games maakt het tot een van de essentiële Dreamcast games, zijn tijd vooruit en nog steeds geweldig om te spelen. Een vervolg kwam nog in de laatste dagen van de Dreamcast uit en ondanks wat afwijkende gameplay elementen is het wederom een erg solide game in de serie die door de critici met lof werd ontvangen.

Overigen

Er zijn nog veel meer games uitgekomen op de Dreamcast die ik zou kunnen aanraden, maar voor een uitgebreide toelichting is mijn ruimte hier te beperkt. Titels als Zombie Revenge , een arcadey Resident Evil -clone, doldwaze party games als Samba de Amigo met de infameuze maracas controllers, een hele lading kwalitatief goede racegames zoals F355 Challenge, Sega GT en Metropolis Street Racer of bijzondere games voor de echte liefhebber zoals Jet Grind Radio en het muziekspel Space Channel 5. En niet te vergeten Sega’s antwoord op Mario 64 : Sonic Adventure 1 en 2. Er is genoeg voor de serieuze game liefhebber om nu naar Martkplaats of Ebay te gaan en het budget voor die zoveelste FPS titels deze keer op te maken aan een flinke dosis fun en klassieke gameplay. Voor de prijs van 2 nieuwe games vind je makkelijk een Dreamcast met een lading spellen.

Hardware

De Dreamcast is en blijft een mooi ogend kastje en biedt 4 controllerpoorten, een modem (waaraan je niets meer hebt vandaag de dag) en naast een composiet-uitgang voor aansluiting op je TV een VGA poort. Na al die jaren en de inburgering van big-screen LCD/Plasma/LED televisies in onze huiskamers raad ik je aan om als het mogelijk is, je Dreamcast op een ouderwetse beeldbuis-TV aan te sluiten of desgewenst een CRT monitor via de VGA poort. Dit geeft toch een beduidend betere en authentieke visuele spelbeleving.

De originele Dreamcast controllers zijn qua vormfactor weer even wennen om vast te houden als je de XBOX 360 en PS3 controllers gewend bent. Maar ze zijn robuust en hoogwaardig. Voor het vastleggen van save games heb je een VMU nodig, de Dreamcast memory card met een klein LCD schermpje waarop je in enkele gevallen mini-games of andere speltoevoegingen hebt. Daarnaast is er nog een Vibration pack voor force-feedback.

Als verzamelaar of liefhebber van exotische games zijn er nog wat bijzondere accessoires voor de Dreamcast uitgebracht waaronder een vishengel-controller voor een reeks arcade fishing games (jawel, die bestaan), de eerder genoemde sambaballen-controllers voor Samba de Amigo en zelfs een “trein machinisten” controller voor een hele obscure Japanse treinsimulator- game Densha de Go!.

 

Conclusie

 

Na 10 jaar is de Dreamcast nog steeds een bron van plezier voor mij en heeft de console eigenlijk weer opnieuw mijn hart veroverd. Ik zal de Dreamcast zeker onderdeel maken van mijn retro gameavondjes voor die echte arcade-fun met een paar vrienden! Iedereen die enthousiast en/of nostalgisch is geworden roep ik op om zijn/haar favoriete Dreamcast games en herinneringen in de comments achter te laten. Mocht je vragen hebben of advies nodig hebben bij de aanschaf van een Dreamcast, dan kun je ook een berichtje sturen!