Retro Spotlight : Verzamelwoede

Ik ken relatief veel gamers die games puur voor de spelervaring aanschaffen en, eenmaal uitgespeeld, de games weer van de hand doen. Om maar niet te spreken van het downloaden, waar ik persoonlijk sterk op tegen ben (maar dat is een andere discussie, voor een ander stukje op Level 30). Soms hebben ze een kleine collectie van favorieten waaraan ze vasthouden, maar daar blijft het dan ook bij. Om de zoveel jaar wordt de nieuwste console aangeschaft en gaat de vorige generatie hardware en games in het beste geval de zolder op maar nog vaker voor de verkoop op Marktplaats gezet, of verpatst aan familie of vrienden.  Hoe dan ook, de doorsnee gamer die regelmatig games koopt ziet op enig moment zijn of haar collectie games langzaam groeien. Sommigen onder ons besluiten om al die herinneringen aan de games zelf, maar ook de verpakking, het artwork, het fysieke medium te willen koesteren en maken er een verzameling van.

Het verzamelen kan zich beperken tot de hardware en een -al dan niet grote- selectie games, die je door de tijd bij elkaar koopt. Maar je kunt ook een stapje verder gaan. Je bent erg onder de indruk van een bepaalde serie en besluit om alle delen in je bezit te krijgen of er is een bepaalde studio of ontwikkelaar die je besluit te gaan volgen en verzamelen. Het kan al gauw zo zijn dat je daarvoor terug in de tijd moet en je zult moeten toeleggen op vorige generatie(s) hardware. Misschien is er een specifiek platform, in de vorm van een console, waar je een verzameling games voor wil gaan opzetten? Dat kan een current-gen console zijn of een van de tientallen oudere consoles uit de vorige generaties.

Moolah, dough, cabbage, coins, rupees

Games verzamelen kan een lucratieve investering blijken. Er zijn verzamelaars die hun collecties, na jaren verzamelen, wisten te verkopen voor een half huis ($100K). Dat zet een precedent voor de waarde maar ook voor de waardevastheid of zelfs toename. Veel games die niet meer worden gemaakt genieten een bepaalde cult status en daarbij behorende waarde voor verzamelaars. Dat kan soms behoorlijk oplopen. Naast reguliere uitgaven, zijn er soms verschillende edities van een game uitgebracht in verschillende territoria, soms zelfs met afwijkende features, ander artwork of zelfs spelmodi en in beperktere oplages, zodanig dat het voor verzamelaars interessante objecten kunnen zijn. Sommige verzamelaars gaan zelfs zo ver om zich toe te leggen op prototypes of zeer zeldzame edities die bijvoorbeeld uit de verkoop zijn gehaald in een bepaalde fase; vanwege distrubtierechtenkwesties, of geschillen over licenties. Zo is de originele Japanse Tetris op de Megadrive een van de zeldzaamste en waardevolle objecten voor dat platform: de game is  ontwikkeld door Sega maar nooit in de winkels verschenen vanwege de exclusiviteitsrechten die Nintendo had op de titel, maar de exemplaren die toch naar buiten zijn gekomen gaan onder verzamelaars voor duizenden euro’s van de hand, als ze al überhaupt in de verkoop verschijnen.

Er is in Nederland zelfs een heus videogame museum (binnenkort een feature hierover op Level 30) en er worden regelmatig beurzen georganiseerd voor verzamelaars van (retro)games en aanverwante spullen. Voor een serieuze verzamelaar is er een gigantsiche wereld om zich in te verdiepen.

Naast de games zelf, de consoles en accessoires, zijn publishers van games zich al geruime tijd  bewust van de markt rondom hun games en worden er promotionele artikelen gemaakt ter ondersteuning van een in meer of mindere mate populaire franchise. Dat kan ook een console zijn of zelfs een mascotte zoals Sonic, Mario of minder bekende personages die evenzo populair zijn bij een harde kern fans.

Blame Star Wars

Het concept van merchandise is al eeuwen oud maar het was George Lucas die het voor het eerst tot een gigantische commercieel succes wist te maken. De merchandise rondom Star Wars heeft hem -en meerdere mensen- puissant rijk gemaakt en er werd en wordt meer geld verdiend aan de merchandise dan aan de films zelf.

Vanaf het moment dat games steeds meer tot de mainstream media begonnen te behoren, zagen publishers een markt in de merchandise rondom hun franchises: naast allerlei (verzamelbare) items als posters, action figures, t-shirts en gadgets ontstond het fenomeen “collector’s edition”. Een uitvoering voor de échte fans, voorzien van hebbedingetjes als artbooks, soundtrack cd’s en zelfs beeldjes en replica props van in-game karakters of voorwerpen en wapens. Maar ook vóórdat games een massaproduct werden, werkten marketing en PR-afdelingen aan promotionele items, stickers, t-shirts en andere begerenswaardige items rondom hun titels of series. Voor de echte liefhebbers vaak een interessant gebied.

Hardcore

Niet alleen spelconsoles, thuiscomputers, games en allerlei merchandise wordt verzameld. Nóg grotere grote kinderen met grote beurzen verzamelen arcadesystemen. Mijn jeugddroom is om ooit een heuse arcade machine thuis te hebben en daarvoor heb ik mij eens helemaal verdiept in de wereld van de arcade collectors. Die wereld is minstens zo divers en uitgebreid als de homeconsoles. Er zijn -ondanks de JAMMA standaard- tal van proprietary systemen (o.a. Capcom, SNK en Sega hebben hun eigen arcade hardware), exotische en extreem zeldzame games en er is een redelijke dosis “Doe het Zelf” mee gemoeid. Er zijn verzamelaars die complete speelhallen in hun kelders of garages hebben aangelegd. Voor de echte arcadefanaat die geen cabinet (kast) in huis kan hebben is er de mogelijkheid om “consolised” arcade hardware aan te schaffen, waarmee je de arcade boards op je TV kunt spelen. Vaak gaat het hier om amateurprojecten of kleine gespecialiseerde electronica bedrijven die zich hebben toegelegd op arcade hardware.

Goede herinneringen verzamelen

Voor mij is een gamesverzameling iets unieks. Het is een verzameling goede herinneringen, enigzins vergelijkbaar met een album vol vakantiefotos. Games maken bij mij iets los dat geen enkel ander medium kan en goede games zijn tijdloze monumenten die je ieder moment weer kunt vastpakken en opstarten. Een remake of zelfs re-issue op nieuwe hardware doet het voor mij toch net niet altijd even goed als de originele cartridge uit de originele verpakking halen en in zijn originele systeem op te starten om vervolgens met de originele controller te spelen.

Er wordt tegenwoordig veel verzameld en het is verbluffend om te zien welke indrukwekkende collecties door gamers zijn aangelegd. Ik ben altijd heel erg geïnteresseerd in de gamescollecties van andere gamers. Het verzamelaspect heeft iets verslavends en in tegenstelling tot postzegels of munten kun je er ook nog écht iets leuks mee doen (of je moet “Kop of Munt” een super uitdagende game vinden, dat kan…). Zelf zie ik mijn console- en gameverzameling als een bescheiden persoonlijk museumpje : oude consoles met mijn favoriete games heb ik zo compleet mogelijk bewaard; niet alleen uit nostalgie maar ook voor retro-gaming avonden met vrienden. Ik vind het nog steeds geweldig om een avondje Castlevania’s te spelen of om weer eens met een paar man omstebeurt door Super Mario World te rennen en alle (verborgen) levels uit te spelen.

Om jullie te inspireren,  hierbij een greep uit een aantal gamescollecties en verzamelaars-sites op internet.

Happy Console Gamer – Canadese console verzamelaar en enthousiast Johnny Millenium maakt specials en reportages over zijn favoriete series en verzameling.

James Rolfe’s NES collectie – Een kijkje in de verzameling van de Angry Videogame Nerd himself!

Gamester81 – John heeft de grootste verzameling (exotische) consoles, arcadekasten en homecomputers die ik ooit heb gezien. Check zijn channel op Youtube!

Verzamelen jullie games met een specifiek thema of heb je een grote collectie omdat je gewoon alles bewaard hebt door de jaren heen?  Neem dan even contact op en misschien nodig ik jou uit voor een feature van je verzameling hier op Level 30!

Momenteel werk ik aan een aantal artikelen over dit onderwerp waaronder een bezoek aan een van de beste (retro-) gameshops in Nederland. Binnenkort meer!